ଯଦି ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଗଣିତ ଓ ବିଜ୍ଞାନ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ତେବେ କଳା - ନାଟକ ଇଚ୍ଛାଧୀନ କାହିଁକି ?

ଯେଉଁ ପିଲାମାନେ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଏହି ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ ଶିଖନ୍ତି, ସେମାନେ ସମ୍ଭବତଃ କଳାର ଭବିଷ୍ୟତକୁ ଆକୃଷ୍ଟ କରିପାରନ୍ତି, ଏବଂ ଯଦି ସେମାନେ ଶ୍ରେଣୀଗୃହରେ ଏହା ଶିଖୁ ନାହାଁନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନେକ ହୁଏତ ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନ କାଳରେ କଳାତ୍ମକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ସହିତ ଜଡିତ ହୋଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ ।


ଫଟୋ - ଏଚଏସ ଶିବପ୍ରକାଶ

ନିକଟରେ ବ୍ରିଟିଶ୍ ଖବରକାଗଜ "ଦି ଷ୍ଟେଜ୍" ଦ୍ୱାରା ଏକ ସର୍ଭେ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହି ଖବରକାଗଜ କଳା, ସାହିତ୍ୟ ଓ ସଂସ୍କୃତିର ପୃଷ୍ଠପୋଷକ ଭାବେ ଜଣାଶୁଣା । ସର୍ଭେର ବିଷୟବସ୍ତୁ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଛୁଇଁଥିଲା । ରଙ୍ଗମଞ୍ଚ: ବିଦ୍ୟାଳୟରେ କଳା ଶିକ୍ଷା । ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭାବରେ, ଲୋକଙ୍କୁ ପଚରାଯାଇଥିଲା ଯେ ସେମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି କି କଳା ବିଷୟଗୁଡ଼ିକର ଶିକ୍ଷାଦାନ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ହେବା ଉଚିତ୍ । ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଭାବେ ୭୭% ସାଧାରଣ ଜନତା ବିଦ୍ୟାଳୟରେ କଳା ଶିକ୍ଷାକୁ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କରାଯିବା ଉଚିତ୍ ବୋଲି ମତବ୍ୟକ୍ତ କରିଥିବାବେଳେ ମାତ୍ର ୨୩% ବିରୋଧରେ ମତଦାନ କରିଥିଲେ ।

ତେବେ କଥା ହେଉଛି ଛାତ୍ରମାନେ ଅନ୍ୟ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଯେପରିକି ଗଣିତ, ବିଜ୍ଞାନ ଏବଂ ଇତିହାସ ଶିଖିବା ପରି କଳା ବିଷୟରେ ଶିଖିବା ଆବଶ୍ୟକ କି ? ଏହା ଆଲୋଚନା ସାପେକ୍ଷ । ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏହି ଆଲୋଚନା ଯଦି ଆମ ଦେଶରେ କରାଯାଏ, ଯଦି ଆମ ରାଜ୍ୟରେ କରାଯାଏ, ଯେଉଁ ରାଜ୍ୟ କଳା ସଂସ୍କୃତିରେ ପ୍ରତିଭାବାନ ବୋଲି କୁହାଯାଇଥାଏ, ଏଠି ଅନେକ ଏପରି ବିଷୟକୁ ପସନ୍ଦ କରିବେ ନାହିଁ । କଳା ସଂସ୍କୃତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରତିଭାରେ ଭରପୂର ଆମ ରାଜ୍ୟରେ ଯଦି ଜଣେ କେବଳ ରଙ୍ଗମଞ୍ଚକୁ ପାଥେୟ କରି ବଞ୍ଚିବାକୁ ଚାହେଁ ଅର୍ଥାତ୍ ସିଧା କଥାରେ ଯଦି ଜଣେ ଏହାକୁ ଜୀବିକା ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରେ; ତାହେଲେ ସେ ନିଜ ପରିବାର ତ ଦୂରର କଥା ନିଜ ପେଟ ପୋଷିବାକୁ ସକ୍ଷମ ହେବନାହିଁ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ।

ନାଟକ କରୁଥିବା କଳାକାରକୁ ଏଠି ନାଟୁଆ କହନ୍ତି । ଆମ ସମାଜରେ ତା’ର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ନାହିଁ । ମାନସିକ ଭାବେ ସେ ସମ୍ମାନ ପାଏନି । ଦୁଃଖ ୟାଠାରୁ ଆଉ ଅଧିକ କ’ଣ ହୋଇପାରେ ଏକ କଳା ତଥା ସଂସ୍କୃତିସମ୍ପନ୍ନ ରାଜ୍ୟ ଭାବେ ପରିଚିତ ଓଡ଼ିଶାରେ ।

ବୋଧହୁଏ ସବୁଠାରୁ ଅପମାନଜନକ କଥା ଏୟା ଯେ ଏଠାରେ ଅନେକ କହନ୍ତି, ଭାବନ୍ତି ଯେ, କଳା ଶିକ୍ଷା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ଅନ୍ୟ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ ପରି ଶିଶୁଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ କଳାଗୁଡ଼ିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନୁହେଁ । ଏହା ସତ୍ୟଠାରୁ ଅଧିକ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ ।

ସତ କଥା ଏୟା ଯେ ପିଲାମାନେ ପିଲାବେଳେ ସୃଜନଶୀଳ କିମ୍ବା କଳାତ୍ମକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରେ ନିୟୋଜିତ ହୁଅନ୍ତି - ଏହା ଏକ ନାଟକରେ ଅଭିନୟ କରିବା କିମ୍ବା ଏକ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ବଜାଇବା କିମ୍ବା ଚିତ୍ର ଆଙ୍କିବା - ଏହାର ପରିଣାମ ସ୍ୱରୂପ ସେମାନେ ଲାଭବାନ ତ ନିଶ୍ଚିତ ହୁଅନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କ ସୃଜନାତ୍ମକ ତଥା ଭାବନାତ୍ମକ ଶକ୍ତିର ବିକାଶ ଘଟେ । ସେମାନେ ହୃଦୟବାନ ହୁଅନ୍ତି । ଅନ୍ୟକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା, ସମାଜ ପ୍ରତି, ନିଜ ପ୍ରତି, ପରିବାର ପ୍ରତି, ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତି ତଥା ସର୍ବୋପରି ଦେଶ ପ୍ରତି ଦାୟବଦ୍ଧତା ବିକାଶ ହୋଇଥାଏ ସେମାନଙ୍କ ମନରେ । ଯାହା ସେମାନଙ୍କୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଜଣେ ଶୃଙ୍ଖଳବୋଧ ନାଗରିକ ପରି ଗଢ଼ିତୋଳିବାର ପ୍ରଚୁର ସମ୍ଭାବନା ଥାଏ । ଆଜିର ସମାଜରେ ଏହା ଜରୁରୀ । ଆଜିର ସ୍ୱାର୍ଥନ୍ୱେଷୀ ସମାଜରେ ଭଲ ମଣିଷର ଆବଶ୍ୟକତା ବହୁତ ଅଧିକ । ଥିଏଟର ଭଲ ମଣିଷ ହେବା ଶିଖାଇଥାଏ ।

ଆଜିର ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟାବସାୟିକ ହୋଇସାରିଛି । କଳା ପରିବର୍ତ୍ତେ, ଗଣିତ, ବିଜ୍ଞାନ ତଥା ଅନ୍ୟ ଉପାଦେୟ ଶିକ୍ଷାର ଆଦର ବଢ଼ୁଛି ଯାହା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ରୋଜଗାରର ସୁଅବସର ପ୍ରଦାନ କରିପାରିବ । କଳା ଅର୍ଥଉପାର୍ଜନର ନିଶ୍ଚିତତା ପ୍ରଦାନ କରି ପାରିନଥାଏ । ସେଥିପାଇଁ ଏହି ଶିକ୍ଷା ପ୍ରତି ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ତଥା ଅଭିଭାବକଙ୍କ ମନରେ ଆଗ୍ରହ ସୃଷ୍ଟି କରି ପାରେନି । ଶିକ୍ଷାର ଏହି ତୀବ୍ର ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତାପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୟରେ କଳା ଶିକ୍ଷା ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ କରି ଜଣେ ଛାତ୍ର ନିଜ ଭବିଷ୍ୟତକୁ ନିଜ ହାତରେ ମାରିଦେବା ପରି କଥା ବୋଲି ମନାଯାଏ ।

ଥରେ କଥାବଶତଃ ନାଟକ ବିଭାଗରେ ପଢ଼ିପାରିନଥିବା ଯୋଗୁଁ କ୍ଷୋଭ ପ୍ରକଟ କରନ୍ତେ ଜଣେ ନାଟ୍ୟ ଶିକ୍ଷାବିତ୍ ମୋତେ କହିଥିଲେ ‘ଆପଣ ଭଲ କରିଛନ୍ତି, କାହିଁକି ହଇରାଣ ହୋଇଥାନ୍ତେ ?’

କଥା ହେଉଛି, ଗଣିତ ଏବଂ ବିଜ୍ଞାନ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ବୋଲି କେହି କହୁ ନାହାଁନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏହାର ଅର୍ଥ ନୁହେଁ ଯେ କଳାକୁ ଅନାଦର କରାଯାଉ । ଥିଏଟର, ସଙ୍ଗୀତ, ଭିଜୁଆଲ୍ ଆର୍ଟ, ଏବଂ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ବିଷୟରେ ଅଧିକ ଜାଣିବା, ଅଳ୍ପ ବୟସରେ ଶିଶୁର ବିକାଶ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲାଭଦାୟକ ହୋଇଥାଏ । ଯଦିଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଅନେକ ଜୀବନସାରା ଏହା ସହିତ ରହିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଏହା ସେମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ ମୂଲ୍ୟବାନ ଶିକ୍ଷାକୁ ଆପଣେଇବାରେ, ଶିଖିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ ।

ମୁଁ ଶୁଣିଥିବା ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଏହା ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରନ୍ତି - ଯେଉଁମାନେ ଥିଏଟର, ସଙ୍ଗୀତ, କିମ୍ବା ଭିଜୁଆଲ୍ ଆର୍ଟ ବିଷୟରେ ଆସନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଭଳି ଦକ୍ଷ ନୁହନ୍ତି ।

ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଭାବରେ ବଡ ହେବାବେଳେ ଗଣିତ ଶ୍ରେଣୀରେ ମୁଁ କେବେ ଭଲ ନଥିଲି । ସେମାନଙ୍କର ତର୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ମୋ ପରି ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗଣିତ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ହୋଇନଥାନ୍ତା, କେବଳ ଯେହେତୁ ମୁଁ ଏହା ଉପରେ ଭଲ ନଥିଲି ? ମୁଁ ସେପରି ଭାବୁନାହିଁ, କାରଣ ମୁଁ ବିଶ୍ୱାସ କରେ ଯେ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ରହିବାର ଏକ ଅଂଶ ସମସ୍ତ ମୌଳିକ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ ଶିଖୁଛି ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଭଲ ମଣିଷ ହୋଇପାରିବ, ଶିକ୍ଷିତ ହୋଇପାରିବ । କଳାଗୁଡ଼ିକ ଏହାର ଏକ ଅଂଶ ମାତ୍ର ।

ତେଣୁ ଯେଉଁମାନେ କଳା ଶିକ୍ଷାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ କିଛି ବିଷୟ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଜରୁରୀ । ଆମେ ସମସ୍ତେ କଳା ସହିତ ସିଧାସଳଖ ଜଡିତ । ଅତଏବ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ ଶିକ୍ଷାଦାନ କରାଯିବା ଉଚିତ୍ । ଯାହା ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀମାନଙ୍କର ମୂଲ୍ୟବୋଧକୁ ଚିହ୍ନିବାରେ ସକ୍ଷମ ହେବ ।

ଏହି ଆଲୋଚନା ଆହୁରି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ଉଚିତ । କଳାର ଭବିଷ୍ୟତ - ଏବଂ ଏଥିରେ ଥିଏଟରର ଭବିଷ୍ୟତ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୁଏ - ଯେତେବେଳେ ଏହି ଆଲୋଚନା ଆସେ । ଯେଉଁ ପିଲାମାନେ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଏହି ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ ଶିଖନ୍ତି, ସେମାନେ ସମ୍ଭବତଃ କଳାର ଭବିଷ୍ୟତକୁ ଆକୃଷ୍ଟ କରିପାରନ୍ତି, ଏବଂ ଯଦି ସେମାନେ ଶ୍ରେଣୀଗୃହରେ ଏହା ବିଷୟରେ ଶିଖୁ ନାହାଁନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନେକ ହୁଏତ ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନ କାଳରେ କଳାତ୍ମକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ସହିତ ଜଡିତ ହୋଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ । ପ୍ରତ୍ୟେକ କଳା, ସାହିତ୍ୟ ତଥା ସଂସ୍କୃତି ସମ୍ପନ୍ନ ବ୍ୟକ୍ତି ଓ ଅନୁରାଗୀ ଏ ବିଷୟରେ ଯତ୍ନବାନ ହେବା ଉଚିତ୍ । ସଚେତନ ହେବା ଉଚିତ୍ ।

ଏପରି ଏକ ଆଶାପୋଷଣ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଯଦିଓ ନିକଟ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଏପରି ହେବାର ସମ୍ଭାବନା କମ୍ ରହିଛି ତେବେ ଏହି ଆଶା ଏକ ଭୟପୂର୍ଣ୍ଣ ନ ହୋଇ ଏକ ସୁଖଦ ଆଶା ହେବା ଉଚିତ୍ ।

ଯଦି ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଗଣିତ ଓ ବିଜ୍ଞାନ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ତେବେ କଳା - ନାଟକ ଇଚ୍ଛାଧୀନ କାହିଁକି ?

Report an Error